De eerste zendeling van Nederlandse bodem was, voor zover bekend, Liudger. Hij stamde uit een adellijk Fries geslacht dat eerst uitgeweken was naar Luik. Liudger zelf kwam in 742 ter wereld in Zuilen, en kreeg zijn eerste opleiding in de Domschool van Utrecht. Daar heeft hij de oude Bonifatius nog ontmoet. Later vervolgde zijn studie in York in Engeland.

Bij terugkomst in de Nederlanden werd Liudger er eerst op uitgestuurd om de kerk in Deventer, die door de Saksen vernield was ,weer op te bouwen. Daarna trok hij naar het land van de Friezen, om het werk dat Bonifatius nooit had kunnen voltooien, voort te zetten. Daarbij hielp het hem dat de Friezen definitief het onderspit hadden moeten delven in de oorlogen met de Franken. Maar waarschijnlijk was het zeker zo belangrijk dat Liudger als geboren Fries beter met hen kon communiceren.

Kerkplanting onder de Friezen
Toch moest hij nog verschillende keren uit het heidense Friese gebied vluchten omdat zijn leven gevaar liep. Daarbij was tegenstand tegen de godsdienst en tegen de politiek van de Franken niet altijd te scheiden, zeker omdat Liudger vaak optrad onder bescherming van Frankische soldaten.

Hoewel Liudger grote aantallen mensen doopte, kunnen er vragen gesteld worden bij hoe diep het ging. Vaak gaf hij ongeveer 40 dagen onderwijs op een plaats, waarna een massale doopdienst volgde en Liudger weer verdertrok. De pastorale zorg voor de nieuwe christenen was waarschijnlijk niet altijd goed geregeld.

In de herfstmaanden reisde Ludger altijd terug naar Utrecht, waar hij op de kloosterschool lesgaf. Zo was dus de eerste school van Nederland een plek waar kerkplanters gevormd werden door een man van de praktijk!

Net onder Elburg zijn nog de fundamenten van een klein kerkje te vinden. Het wordt gezegd dat op een reis naar Utrecht Liudger hier aanmeerde en het Evangelie bracht. 800 jaar lang bleven de inwoners van het nabijgelegen Doornspijk op zondag een paar kilometer naar de kerk lopen die op deze plek gebouwd werd. In het dorp zelf stond geen kerk! Dit laat zien dat zelfs Liudgers bliksembezoeken toch wel een zeer blijvende invloed konden hebben. Als Liudger dat geweten had, zou hij vast die paar kilometer naar het dorp gelopen hebben om de mensen de komende 800 jaar die wandeling uit te sparen.

Door Liudgers werk werden grote aantallen mensen in het oostelijke deel van het Friese rijk (dat is het tegenwoordige Groningen en nog oostelijker) christen. Volgens de oudste levensbeschrijving van Liudger speelde daarbij een wonderbaarlijke genezing een belangrijke rol. De beroemde Friese bard Bernlef werd op gebed van Liudger genezen van zijn blindheid. Naast de indruk die dit in de wijde omgeving gemaakt moet hebben, zette Bernlef daarna zijn muzikale talenten in dienst van de kerk in.

Zendeling onder de Saksen
Na 790 vroeg Karel de Grote Liudger om te helpen bij het kerstenen van de overwonnen Saksen. Daarmee begon zijn eigenlijke carriere als zendeling, omdat hij nu over volksgrenzen heen ging werken. Eerst vestigde hij zich in Wichmond, vlak onder Zutphen. Hier had hij een stuk land van een edelman gekregen, de gebruikelijke manier waarop kerken en kloosters in die tijd ontstonden.

Steeds oostelijker ontstonden er kerken. Eerst nog in het tegenwoordige Nederland, in Zelhem. Later in wat nu Duitsland is. Jarenlang trok hij met een klein groepje medewerkers door de bossen van dit dunbevolkte Saksische gebied om overal waar hij de kans kreeg, het Evangelie te brengen. Uiteindelijk richtte hij een klooster op in Munster (wat ook klooster betekent), en werd hij in 805 tot de eerste bisschop van Munster gewijd. Vier jaar later overleed hij.

Tal van kerken en scholen dragen tot de dag van vandaag de naam van Liudger (meestal in de vorm Ludger of Ludgerus). In de Achterhoek is er een Ludgerpad, waarvan er plannen zijn om het door te trekken naar Munster, en in de buurt van Elburg is er een Ludgerus-fietsroute.

Bronnen:
Wikipedia, Liudger
Ludo Jongen, Het leven van de heilige bisschop Sint Ludger
Vita des heiligen Liudgers
RKK Nijverdal, Ludger

---

Verwijs naar dit artikel op Twitter of Facebook